नॉव्हेल इंटरनॅशनल स्कूलमध्ये स्वच्छता मोहीम व जनजागृती उपक्रम उत्साहात –
चिंचवड, (महाराष्ट्र ब्रेकिंग न्यूज) – राष्ट्रपिता महात्मा गांधी व माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या जयंतीनिमित्त नॉव्हेल इंटरनॅशनल स्कूलमध्ये स्वच्छता मोहीम, जनजागृती रॅली तसेच विविध सर्जनशील व कृतीशील उपक्रम उत्साहात राबविण्यात आले. विद्यार्थ्यांमध्ये स्वच्छतेची सवय, पर्यावरण संवर्धनाची जाणीव, सामाजिक बांधिलकी, श्रमप्रतिष्ठा आणि जबाबदार नागरिकत्वाची भावना रुजविणे हा या उपक्रमांचा प्रमुख उद्देश होता.
कार्यक्रमाची सुरुवात शिस्तबद्ध व प्रेरणादायी परिपाठाने झाली. यावेळी विद्यार्थ्यांना ‘स्वच्छता हीच सेवा’ या संकल्पनेचे महत्त्व विशद करण्यात आले. स्वच्छता ही केवळ एका दिवसापुरती मर्यादित न राहता ती दैनंदिन जीवनशैलीचा भाग व्हावी, तसेच स्वच्छ परिसर निर्माण करण्यासाठी कुटुंब, शाळा आणि समाजाचा सामूहिक सहभाग आवश्यक आहे, याबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये जनजागृती करण्यात आली. ‘स्वच्छ भारत, विकसित भारत’ या संकल्पनेशी स्वच्छता, आरोग्य, पर्यावरण संवर्धन आणि जबाबदार नागरिकत्व यांचा असलेला संबंधही विद्यार्थ्यांना समजावून सांगण्यात आला.
या प्रसंगी नॉव्हेल ग्रुप ऑफ इन्स्टिट्यूट्सचे संस्थापक अध्यक्ष आमदार अमित गोरखे, कार्यकारी संचालक विलास जेऊरकर, विद्यालय व्यवस्थापक डॉ. प्रिया गोरखे, तांत्रिक विभाग प्रमुख समीर जेऊरकर, मुख्याध्यापिका मृदुला गायकवाड व उपमुख्याध्यापिका वैशाली हरुगडे यांची प्रमुख उपस्थिती लाभली. शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांनीही विद्यार्थ्यांसोबत उत्स्फूर्त सहभाग नोंदवून विविध उपक्रमांसाठी मार्गदर्शन केले.
विद्यार्थ्यांसाठी विविध सर्जनशील उपक्रम
इयत्ता पहिली ते दहावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी त्यांच्या वयोगटानुसार विविध सर्जनशील व कृतीशील उपक्रमांचे आयोजन करण्यात आले. यामध्ये चित्रकला व रंगभरण, घोषवाक्य लेखन, पोस्टरनिर्मिती आणि भित्ती सजावट यांचा समावेश होता. विद्यार्थ्यांनी स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन, वृक्षसंवर्धन, सामाजिक जबाबदारी आणि निरोगी जीवनशैली यांसारख्या विषयांवर आपल्या कल्पकतेतून प्रभावी संदेश मांडले.
‘स्वच्छ पाठशाळा’ या संकल्पनेअंतर्गत शाळेतील वर्गखोल्या, परिसर आणि स्वच्छतागृहे स्वच्छ व आरोग्यदायी ठेवण्याचे महत्त्व विद्यार्थ्यांना पटवून देण्यात आले. कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन, स्वच्छतेच्या सवयी आणि सार्वजनिक परिसराची काळजी घेण्याबाबतही मार्गदर्शन करण्यात आले.
बर्ड व्हॅली परिसरात विद्यार्थ्यांचे श्रमदान
इयत्ता पाचवी व सहावीच्या विद्यार्थ्यांनी बर्ड व्हॅली उद्यान परिसरात स्वच्छता मोहीम राबवून प्रत्यक्ष श्रमदान केले. विद्यार्थ्यांनी परिसर स्वच्छ करण्यासोबतच सार्वजनिक ठिकाणी स्वच्छता राखण्याबाबत जनजागृती केली. सार्वजनिक स्वच्छता ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नसून प्रत्येक नागरिकाची सामूहिक जबाबदारी आहे, हा संदेश या उपक्रमातून देण्यात आला.
या उपक्रमामुळे विद्यार्थ्यांना श्रमप्रतिष्ठा, सार्वजनिक मालमत्तेची जपणूक आणि आपल्या परिसराप्रती असलेल्या सामाजिक जबाबदारीची प्रत्यक्ष जाणीव झाली.
जनजागृती रॅलीतून ‘Reuse and Recycle’चा संदेश
इयत्ता आठवीच्या विद्यार्थ्यांनी स्वच्छता, रस्ते सुरक्षा, वृक्षसंवर्धन, वृक्षलागवड तसेच ‘Reuse and Recycle’ या विषयांवर आधारित जनजागृती रॅली काढली. विविध घोषवाक्ये, पोस्टर्स आणि संदेशांच्या माध्यमातून नागरिकांमध्ये स्वच्छता व पर्यावरण संवर्धनाबाबत जनजागृती करण्यात आली.
‘Reuse’ अर्थात पुनर्वापर आणि ‘Recycle’ अर्थात पुनर्चक्रण यांचे महत्त्व विद्यार्थ्यांनी प्रभावीपणे मांडले. वापरानंतर वस्तू तातडीने कचऱ्यात न टाकता त्यांचा पुनर्वापर करणे, कचऱ्याचे योग्य वर्गीकरण करणे आणि पुनर्चक्रणाला प्रोत्साहन देणे याबाबत नागरिकांना संदेश देण्यात आला.
रॅलीदरम्यान ‘कचरा कमी करा, पुनर्वापर वाढवा’, ‘स्वच्छ परिसर, निरोगी जीवन’, ‘झाडे लावा, झाडे जगवा’ आणि ‘रस्ते सुरक्षा—आपली सामूहिक जबाबदारी’ अशा घोषवाक्यांद्वारे स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन, वृक्षलागवड आणि रस्ते सुरक्षेबाबत जनजागृती करण्यात आली.
नववी व दहावीच्या विद्यार्थ्यांचे स्वच्छता अभियान
इयत्ता नववी व दहावीच्या विद्यार्थ्यांनी शाळेच्या तसेच बाह्य परिसरात स्वच्छता मोहीम राबवून प्रत्यक्ष श्रमदान केले. विद्यार्थ्यांनी परिसर स्वच्छ ठेवण्यासोबतच कचरा योग्य ठिकाणी टाकणे, स्वच्छतेच्या सवयी अंगीकारणे आणि इतरांनाही स्वच्छतेसाठी प्रेरित करणे याबाबत जनजागृती केली.
या उपक्रमातून विद्यार्थ्यांमध्ये स्वयंशिस्त, श्रमप्रतिष्ठा, सामाजिक जबाबदारी, सहकार्य आणि सामूहिक सहभाग या मूल्यांची रुजवण करण्यात आली.
कृतीतून शिक्षणावर भर
या उपक्रमाचे वैशिष्ट्य म्हणजे स्वच्छतेविषयी केवळ माहिती न देता विद्यार्थ्यांना ‘शिका आणि कृतीत आणा’ या दृष्टिकोनातून सहभागी करून घेण्यात आले. प्रत्येक इयत्तेच्या वयोगटानुसार उपक्रमांची आखणी करण्यात आल्याने विद्यार्थ्यांना स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन आणि सामाजिक जबाबदारी यांचे महत्त्व प्रत्यक्ष अनुभवातून समजून घेता आले.
शिक्षक व शिक्षकेतर कर्मचाऱ्यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करून विविध उपक्रमांच्या यशस्वी अंमलबजावणीत सक्रिय सहभाग घेतला. या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये नेतृत्वगुण, सहकार्याची भावना, संवादकौशल्य, सर्जनशीलता आणि सामाजिक जाणीव विकसित करण्यावर भर देण्यात आला.
‘स्वच्छ भारत, विकसित भारत’चा संदेश
कार्यक्रमादरम्यान ‘स्वच्छ भारत, विकसित भारत’ या संकल्पनेवर विशेष भर देण्यात आला. स्वच्छ परिसर, निरोगी नागरिक, पर्यावरण संरक्षण, संसाधनांचा योग्य वापर आणि जबाबदार नागरिकांचा सहभाग हे देशाच्या सर्वांगीण विकासाचे महत्त्वाचे घटक असल्याचे विद्यार्थ्यांना सांगण्यात आले.
‘स्वच्छता हीच सेवा’ या विचारातून प्रत्येकाने आपल्या घरापासून, शाळेपासून आणि परिसरापासून स्वच्छतेची सुरुवात करावी, तसेच स्वच्छता ही दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनवावी, असा संदेश देण्यात आला.
एकूणच, ‘स्वच्छ शाळा, स्वच्छ परिसर आणि निरोगी समाज’ या संकल्पनेला अधोरेखित करणाऱ्या या उपक्रमांतून स्वच्छता, पर्यावरण संवर्धन, पुनर्वापर व पुनर्चक्रण, वृक्षलागवड, रस्ते सुरक्षा आणि सामाजिक सहभाग या विविध विषयांबाबत विद्यार्थ्यांमध्ये व्यापक जनजागृती करण्यात आली. विद्यार्थ्यांच्या उत्स्फूर्त सहभागामुळे उपक्रमाला कृतीशील, शैक्षणिक आणि सामाजिकदृष्ट्या परिणामकारक स्वरूप प्राप्त झाले.
