पिंपरी, (महाराष्ट्र ब्रेकिंग न्यूज) – पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिका हद्दीतील भटक्या कुत्र्यांची संख्या आणि श्वानदंशाच्या घटनांचा गेल्या दोन दशकांतील (२००५ ते २०२६) अधिकृत आकडेवारीचा आलेख थक्क करणारा आणि अत्यंत चिंताजनक आहे. महापालिका सभागृहात आणि विविध अधिकृत अहवालांमध्ये मांडण्यात आलेली ही आकडेवारी शहरातील समस्येची भीषणता स्पष्ट करते.
या संदर्भातील सविस्तर, सत्य आणि अधिकृत सांख्यिकीय विश्लेषण खालीलप्रमाणे आहे:
१. भटक्या कुत्र्यांची वाढती लोकसंख्या (अंदाजे आकडेवारी)
शहराचे वाढते नागरीकरण, उघड्यावरील कचरा आणि खाद्यान्नाची उपलब्धता यामुळे भटक्या कुत्र्यांच्या संख्येत मोठी झेप घेतली आहे:
• सन २००५ ते २०११: शहरात भटक्या कुत्र्यांची संख्या अंदाजे २५,००० ते ३५,००० च्या आसपास होती.
• सन २०१९ (पशू गणना): एका प्राथमिक प्राणिगणनेच्या अहवालानुसार ही संख्या सुमारे ६०,००० ते ७०,००० च्या घरात पोहोचली.
• सन २०२५ – २०२६ (सद्यस्थिती): महापालिकेच्या अधिकृत अंदाजानुसार, सध्या पिंपरी-चिंचवड शहरात भटक्या कुत्र्यांची संख्या १,००,००० (१ लाख) पार झाली आहे.
२. श्वानदंशाच्या घटनांमधील ‘धक्कादायक’ वाढ (गेल्या ११ वर्षांचा आलेख)
PCMC च्या आरोग्य आणि पशुवैद्यकीय विभागाने जाहीर केलेली वर्षानिहाय आकडेवारी दर्शवते की, गेल्या १० ते ११ वर्षांत कुत्रे चावण्याच्या घटनांमध्ये दुपटीहून अधिक वाढ झाली आहे:
आर्थिक वर्ष नोंद झालेल्या श्वानदंश (Dog Bite) केसेस
२०१५ – १६ १०,१६५
२०१६ – १७ १०,५३३
२०१७ – १८ १३,५५८
२०१८ – १९ १४,८४२
२०१९ – २० १२,७५१ (लॉकडाऊनचा पूर्वार्ध)
२०२० – २१ १३,८३२
२०२१ – २२ १३,८९२
२०२२ – २३ १८,५००
२०२३ – २४ २४,१६९
२०२४ – २५ २८,०९९
२०२५ – २६ (केवळ ७-८ महिन्यांत) २०,६६४
महत्त्वाचा निष्कर्ष: गेल्या एका दशकात (एकूण १० वर्षांत) पिंपरी-चिंचवडमध्ये १.७ लाखांपेक्षा जास्त नागरिकांना भटक्या कुत्र्यांनी चावा घेतला आहे. २०२४-२५ मध्ये दिवसाला सरासरी ७५ ते ८० नागरिकांवर हल्ले झाले आहेत.
. सर्वोच्च न्यायालयाचे नवे निर्देश आणि PCMC ची सद्यस्थिती
• निवारा केंद्रांची (Dog Shelters) उभारणी: सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार, शाळा, रुग्णालये, क्रीडा संकुल आणि रेल्वे/बस स्थानके यांसारख्या सार्वजनिक संस्थांच्या परिसरातून कुत्र्यांना पकडून कायमस्वरूपी निवारा केंद्रात हलवणे बंधनकारक आहे.
• PCMC चे पाऊल: सध्या नेहरूनगर येथे महापालिकेची केवळ २१६ कुत्र्यांची क्षमता असलेली तात्पुरती प्रयोगशाळा आहे. परंतु, वाढती गंभीर समस्या पाहता PCMC ने शहरात प्रत्येकी १,००० कुत्र्यांची क्षमता असलेली ५ मोठी श्वान निवारा केंद्रे उभारण्याची जागा निश्चित केली असून ही प्रक्रिया सध्या सुरू आहे.
हा संपूर्ण आकडेवारीचा खेळ हेच दर्शवतो की, प्रशासकीय पातळीवर नसबंदीचे दावे केले जात असले तरी जमिनीवरील वास्तवात मात्र निष्पाप नागरिक आणि लहान मुलांच्या सुरक्षेचा प्रश्न गंभीर बनला आहे.
