पिंपरी, (महाराष्ट्र ब्रेकिंग न्यूज) – पिंपरी-चिंचवड शहरात प्राण्यांचे होणारे मृत्यू आणि नागरिकांच्या आरोग्याला असलेला थेट धोका या संदर्भातील सविस्तर तपशील खालीलप्रमाणे आहे:
१. प्राण्यांमधील रेबीज आणि त्यांचे मृत्यू (The Silent Killer in Animals)
• अदृश्य मृत्यू (Unreported Animal Deaths): शहरात दरमहा अनेक भटक्या कुत्र्यांचा किंवा इतर प्राण्यांचा अचानक मृत्यू होतो. रेबीज झालेल्या प्राण्यांच्या वर्तनात बदल होतो (अतिशय आक्रमक होणे किंवा लाळ गळत एका कोपऱ्यात शांत बसणे) आणि काही दिवसांतच त्यांचा मृत्यू होतो. अशा मृत प्राण्यांचे शवविच्छेदन (Post-Mortem) करून रेबीजचे अधिकृत निदान करण्याची कोणतीही कायमस्वरूपी यंत्रणा पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकेकडे (PCMC) उपलब्ध नाही. त्यामुळे प्राण्यांमधील रेबीजचे मृत्यू हे महापालिकेच्या कागदपत्रांवर कधीच येत नाहीत.
• अपयशी ठरलेली लसीकरण मोहीम: महापालिकेने भटक्या कुत्र्यांच्या लसीकरणासाठी ‘मिशन रेबीज’ (Mission Rabies) आणि ‘WVS होप’ सारख्या संस्थांसोबत ५ वर्षांचा करार केला आहे. मात्र, प्राणीप्रेमी आणि स्थानिक नागरिकांच्या आरोपानुसार, हे लसीकरण अत्यंत अप्रमाणित पद्धतीने सुरू असून, कोणत्या भागात किती कुत्र्यांना लस दिली गेली, याचा कोणताही अचूक आणि शास्त्रशुद्ध डेटा उपलब्ध नाही. परिणामी, रेबीजबाधित प्राण्यांची साखळी तुटलेली नाही.
२. नागरिकांच्या आरोग्याला असलेला थेट धोका (Direct Threat to Public Health)
• रेबीजचा १००% मृत्यूदर: रेबीज हा अत्यंत घातक विषाणूजन्य संसर्ग आहे. जर एखाद्या रेबीजबाधित कुत्र्याने माणसाला चावा घेतला, ओरखडले किंवा लाळ उघड्या जखमेला लागली आणि वेळीच उपचार (लस/सीरम) मिळाले नाहीत, तर हा आजार शरीरात पसरतो. एकदा लक्षणे दिसू लागली (उदा. हायड्रोफोबिया – पाण्याची भीती, एरोफोबिया – हवेची भीती) की रुग्णाचा मृत्यू १००% निश्चित असतो, यावर जगात कोणताही उपचार उपलब्ध नाही.
• वाढती प्राणघातक आक्रमकता: शहरात भटक्या कुत्र्यांचे झुंड वाढल्यामुळे निष्पाप नागरिक आणि लहान मुलांवर जीवघेणे हल्ले होण्याच्या घटना सातत्याने घडत आहेत. नुकतेच चिखली (म्हाळूंगे वस्ती) परिसरात ५ वर्षांच्या चिमुरडीवर ७ कुत्र्यांनी केलेला भयानक हल्ला किंवा काळेवाडीत लहान मुलावर झालेला हल्ला यावरून भटक्या श्वानांचा वाढता धोका स्पष्ट दिसतो. जर या टोळ्यांमधील एक जरी कुत्रा रेबीजबाधित असेल, तर संपूर्ण परिसरातील नागरिकांचा जीव थेट धोक्यात येतो.
३. ‘अदृश्य विळखा’ वाढण्याची मुख्य कारणे
१. लसीकरण आणि नसबंदीमधील त्रुटी: महापालिकेचे श्वान नसबंदी आणि लसीकरण केंद्र (उदा. नेहरूनगर) अपुऱ्या मनुष्यबळामुळे पूर्ण क्षमतेने चालत नाही. कंत्राट संपल्याने किंवा निष्काळजीपणामुळे नसबंदी मोहिमेत खंड पडतो, ज्यामुळे कुत्र्यांची संख्या १ लाखाच्या पार गेली आहे.
२. चुकीची वैद्यकीय आकडेवारी (Statistical Loophole): पिंपरी-चिंचवड हद्दीतील अनेक रुग्ण गंभीर अवस्थेत उपचारासाठी पुण्याच्या ससून किंवा नायडू रुग्णालयात जातात. महाराष्ट्र आरोग्य विभागाच्या अहवालानुसार, एकट्या पुणे जिल्ह्यात रेबीजमुळे होणाऱ्या मृत्यूंची संख्या वाढती आहे, पण हे मृत्यू पुणे शहराच्या खात्यात नोंदवले गेल्याने पिंपरी-चिंचवड पालिका स्वतःला “रेबीजमुक्त” भासवते.
३. अर्धवट लसीकरणाचा धोका: अनेक नागरिक कुत्रा चावल्यानंतर पहिली लस घेतात पण संपूर्ण कोर्स (५ डोस) पूर्ण करत नाहीत. महाराष्ट्रात लसीचा योग्य डोस आणि सीरम (Serum) न घेतल्यामुळे लस टोचूनही रुग्णांचा रेबीजने मृत्यू झाल्याच्या गंभीर घटना घडल्या आहेत, ज्यामुळे नागरिकांमधील चिंतेत भर पडली आहे.
निष्कर्ष:थोडक्यात सांगायचे तर: महापालिकेकडे २००७ पासून फक्त “कुत्रा चावलेल्या रुग्णांची संख्या” आणि “लसीकरण केलेल्यांची” संख्या उपलब्ध आहे. रेबीजमुळे प्रत्यक्षात किती प्राण्यांचा किंवा नागरिकांचा मृत्यू झाला, याचा स्वतंत्र आणि एकत्रित ऐतिहासिक डेटा पालिकेच्या सार्वजनिक रेकॉर्डवर उपलब्ध नाही.
रेबीजचा विळखा पिंपरी-चिंचवड शहरात ‘अदृश्य’ राहण्याचे कारण म्हणजे प्राण्यांमधील आजाराचे ट्रॅकिंग नसणे आणि महापालिकेचा निष्काळजीपणा. जोपर्यंत शहरातील सर्व भटक्या श्वानांचे १००% वैज्ञानिक पद्धतीने लसीकरण आणि नसबंदी होत नाही, तोपर्यंत प्रत्येक पिंपरी-चिंचवडकराच्या आरोग्याला हा थेट धोका कायम राहणार आहे.
